Τύποι δεσμού: ανήσυχος, αποφευκτικός, ασφαλής

Ο «τύπος δεσμού» περιγράφει τον τρόπο που πλησιάζουμε τους ανθρώπους που αγαπάμε: πόσο άνετα νιώθουμε με την εγγύτητα και πόσο ανησυχούμε μήπως τους χάσουμε. Κάποιοι νιώθουν σχετικά ήρεμα και στα δύο. Άλλοι αγχώνονται όταν ο άλλος απομακρύνεται, ή νιώθουν πνιγμό όταν πλησιάζει πολύ. Δεν είναι ταμπέλες ούτε καταδίκες. Είναι μοτίβα που μάθαμε, και γι’ αυτό μπορούν να αλλάξουν.

Από πού έρχεται η θεωρία του δεσμού;

Ο ψυχίατρος John Bowlby και η ψυχολόγος Mary Ainsworth μελέτησαν πώς δένονται τα βρέφη με όσους τα φροντίζουν. Αργότερα, το 1987, οι ψυχολόγοι Cindy Hazan και Phillip Shaver έδειξαν ότι παρόμοια μοτίβα εμφανίζονται και στις ερωτικές σχέσεις των ενηλίκων. Σήμερα οι ερευνητές μιλούν κυρίως για δύο άξονες: πόσο ανησυχείς για την απόρριψη και πόσο αποφεύγεις την εγγύτητα.

Ποιοι είναι οι τύποι δεσμού;

• Ασφαλής. Νιώθεις σχετικά άνετα να είσαι κοντά σε κάποιον και να στηρίζεσαι πάνω του, χωρίς να χάνεις τον εαυτό σου. Μια διαφωνία δεν μοιάζει με τέλος.
• Ανήσυχος (αγχώδης). Θέλεις πολύ την εγγύτητα, αλλά φοβάσαι ότι ο άλλος θα απομακρυνθεί. Μια καθυστερημένη απάντηση μπορεί να σε αναστατώσει, και χρειάζεσαι συχνά επιβεβαίωση.
• Αποφευκτικός. Εκτιμάς πολύ την ανεξαρτησία σου. Όταν η σχέση γίνεται πολύ κοντινή, νιώθεις την ανάγκη να κάνεις ένα βήμα πίσω. Δυσκολεύεσαι να μιλήσεις για συναισθήματα ή να ζητήσεις βοήθεια.
• Φοβικός-αποφευκτικός. Θέλεις την εγγύτητα και ταυτόχρονα τη φοβάσαι. Πλησιάζεις και μετά τραβιέσαι, κάτι που μπορεί να μπερδεύει και εσένα και τον άλλον.

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν χωράνε ακριβώς σε ένα κουτί. Συνήθως έχουμε ένα κυρίαρχο μοτίβο, που μπορεί να αλλάζει από σχέση σε σχέση.

Γιατί έλκονται συχνά ο ανήσυχος και ο αποφευκτικός;

Είναι ένα πολύ συνηθισμένο ζευγάρι. Όσο ο ένας πλησιάζει για να νιώσει ασφάλεια, τόσο ο άλλος απομακρύνεται για να πάρει ανάσα. Και όσο ο άλλος απομακρύνεται, τόσο ο πρώτος αγχώνεται και πλησιάζει περισσότερο. Ο κύκλος κρατάει την ένταση ψηλά και μπορεί να μοιάζει με πάθος, ενώ στην πραγματικότητα είναι δύο φόβοι που τροφοδοτούν ο ένας τον άλλον. Αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου σε αυτόν που κυνηγάει, δες και γιατί κυνηγάμε ανθρώπους που δεν μας θέλουν.

Μπορεί να αλλάξει ο τύπος δεσμού μου;

Ναι. Οι ερευνητές μιλούν για «κερδισμένη ασφάλεια»: άνθρωποι που ξεκίνησαν με ανήσυχο ή αποφευκτικό μοτίβο και, μέσα από σχέσεις που τους στήριξαν, αυτογνωσία ή θεραπεία, έγιναν πιο ασφαλείς. Μερικά βήματα που βοηθούν:

1. Μάθε το μοτίβο σου. Πρόσεξε τι κάνεις όταν νιώθεις ανασφάλεια: κυνηγάς, ή κλείνεσαι;
2. Βάλε όνομα πριν αντιδράσεις. «Αυτό που νιώθω τώρα είναι φόβος απόρριψης», ή «αυτό είναι η ανάγκη μου να φύγω». Η παύση ανάμεσα στο συναίσθημα και στην αντίδραση αλλάζει πολλά.
3. Ζήτα αυτό που χρειάζεσαι ευθέως. «Θα με ηρεμούσε να μου γράψεις όταν αργείς» λειτουργεί καλύτερα από το να το περιμένεις σιωπηλά.
4. Δώσε χρόνο στους σταθερούς ανθρώπους. Αν έχεις συνηθίσει στην ένταση, κάποιος συνεπής μπορεί στην αρχή να σου φαίνεται «βαρετός». Η ηρεμία χρειάζεται χρόνο για να γίνει έλξη.
5. Δούλεψέ το με κάποιον. Ένας ψυχολόγος μπορεί να σε βοηθήσει να δεις από πού έρχεται το μοτίβο και να δοκιμάσεις διαφορετικούς τρόπους σε ασφαλές περιβάλλον.

Πότε αξίζει να μιλήσω με κάποιον;

Αν το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται σε κάθε σχέση, αν ο φόβος της απόρριψης ή η ανάγκη να απομακρυνθείς σε κάνουν να υποφέρεις, ή αν δυσκολεύεσαι να κρατήσεις σχέσεις που θέλεις, ένας ψυχολόγος μπορεί να σε βοηθήσει να χτίσεις κάτι πιο σταθερό.

Θέλεις να δεις πώς δένεσαι εσύ;

Στο δωρεάν τεστ του Menoesis υπάρχουν 11 ερωτήσεις για τις σχέσεις, και στα αποτελέσματα βλέπεις τον τρόπο που δένεσαι και επικοινωνείς, εξηγημένο με απλά λόγια και χωρίς ταμπέλες. Δεν είναι διάγνωση: είναι ένα σημείο για να ξεκινήσεις.

Πηγές

1. Hazan C, Shaver P. Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 1987.
2. Bartholomew K, Horowitz LM. Attachment styles among young adults: a test of a four-category model. Journal of Personality and Social Psychology, 1991.
3. Filosa M, Sharp C, Gori A, Musetti A. A comprehensive scoping review of empirical studies on earned secure attachment. Psychological Reports, 2024.

Οι πηγές ελέγχθηκαν στις 21/10/2026. Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί διάγνωση.