Νιώθω «απατεώνας» στη δουλειά: το σύνδρομο του imposter

Αν νιώθεις ότι δεν αξίζεις τη θέση σου και φοβάσαι ότι κάποια στιγμή οι άλλοι θα «καταλάβουν», δεν είσαι μόνος/η. Αυτή η εμπειρία λέγεται συχνά «σύνδρομο του imposter» ή «φαινόμενο του απατεώνα». Δεν είναι διάγνωση, είναι ένας πολύ συνηθισμένος τρόπος σκέψης, που εμφανίζεται συχνά σε ανθρώπους που στην πραγματικότητα τα πάνε καλά.

Τι είναι το σύνδρομο του imposter;

Το περιέγραψαν πρώτες οι ψυχολόγοι Pauline Clance και Suzanne Imes το 1978. Πρόκειται για την επίμονη αίσθηση ότι οι επιτυχίες σου οφείλονται στην τύχη, στη συγκυρία ή στο ότι «ξεγέλασες» τους άλλους, και όχι στις ικανότητές σου.

Πώς μπορεί να μοιάζει στην καθημερινότητα;

• Όταν σε επαινούν, σκέφτεσαι «αν ήξεραν…».
• Αποδίδεις τις επιτυχίες σου στην τύχη και τα λάθη σου στον εαυτό σου.
• Δουλεύεις υπερβολικά για να μη «φανείς», και μετά πιστεύεις ότι πέτυχες μόνο λόγω της υπερπροσπάθειας.
• Αποφεύγεις να ζητήσεις αύξηση, να διεκδικήσεις θέση ή να εκφράσεις άποψη σε συνάντηση.
• Ένα μικρό λάθος μοιάζει με απόδειξη ότι «τελικά δεν κάνεις».

Γιατί συμβαίνει;

Συχνά συνδέεται με την τελειομανία, με υψηλές προσδοκίες που μεγαλώσαμε μαζί τους ή με το να είσαι «ο πρώτος/η πρώτη» σε κάτι: στην οικογένεια, στη δουλειά, σε ένα περιβάλλον όπου δεν βλέπεις πολλούς σαν εσένα. Εμφανίζεται επίσης πιο έντονα σε μεταβάσεις: νέα δουλειά, προαγωγή, νέος ρόλος.

Πάει συχνά μαζί με τη συνεχή σύγκριση με τους άλλους, και η υπερπροσπάθεια που φέρνει μπορεί με τον καιρό να οδηγήσει σε εξουθένωση.

Τι μπορώ να κάνω;

1. Δώσε του όνομα. Όταν έρθει η σκέψη «θα με καταλάβουν», πες μέσα σου «α, αυτό είναι το imposter». Η απόσταση από τη σκέψη τη μικραίνει.
2. Κράτα αρχείο αποδείξεων. Ένας φάκελος με θετικά email, ολοκληρωμένα έργα, μηνύματα ευχαριστίας. Τα συναισθήματα ξεχνούν, τα στοιχεία μένουν.
3. Χώρισε το συναίσθημα από το γεγονός. «Νιώθω ότι δεν ξέρω» δεν σημαίνει «δεν ξέρω».
4. Μίλησε γι’ αυτό. Αν το πεις σε έναν συνάδελφο που εμπιστεύεσαι, είναι πολύ πιθανό να ακούσεις «κι εγώ». Η μοναξιά το μεγαλώνει.
5. Άφησε χώρο για το «αρκετά καλό». Δεν χρειάζεται να είναι όλα τέλεια για να είναι σωστά.

Πότε αξίζει να μιλήσω με κάποιον;

Αν αυτή η αίσθηση σε εξαντλεί, σε κάνει να δουλεύεις χωρίς όρια ή σε κρατάει πίσω από ευκαιρίες που θέλεις, ένας ψυχολόγος μπορεί να σε βοηθήσει να δεις τι την τροφοδοτεί και να χτίσεις μια πιο δίκαιη εικόνα για τον εαυτό σου.

Πηγές

1. Clance PR, Imes SA. The imposter phenomenon in high achieving women: dynamics and therapeutic intervention. Psychotherapy: Theory, Research & Practice, 1978.
2. Bravata DM, Watts SA, Keefer AL, et al. Prevalence, predictors, and treatment of impostor syndrome: a systematic review. Journal of General Internal Medicine, 2020.
3. Pakozdy C, Askew J, Dyer J, et al. The imposter phenomenon and its relationship with self-efficacy, perfectionism and happiness in university students. Current Psychology, 2024.

Οι πηγές ελέγχθηκαν στις 21/10/2026. Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί διάγνωση.